Nowelizacja prawa energetycznego - regulacje dotyczące wodoru

Komisja Europejska w 2020 r. opublikowała Strategię Wodorową UE, która wyznacza strategiczne ramy wdrażania europejskiej gospodarki wodorowej. Rada Ministrów 2 listopada 2021 r. przyjęła Polską Strategię Wodorową do 2030 r. z perspektywą do 2040 r. (PSW). Nowelizacja umożliwia realizację celu 6 PSW – „Stworzenie stabilnego otoczenia regulacyjnego” i jednocześnie w całości realizuje kamień milowy (reformę) oznaczony nr B17G, pn. „Wejście w życie przepisów ustanawiających ramy prawne dla wodoru w ramach reformy B2.1. Poprawa warunków dla rozwoju technologii wodorowych oraz innych gazów zdekarbonizowanych”.

Zawarte w nowelizacji przepisy m.in.

wprowadzają siatkę pojęć koniecznych do rozwoju i funkcjonowania rynku wodoru w Polsce;
ustalają zasady certyfikacji i wyznaczania operatorów wodorowych – m.in. wprowadzono postępowanie wyznaczeniowe dla operatora systemu magazynowania oraz operatora systemu połączonego wodorowego. Połączenie postępowania koncesyjnego i wyznaczeniowego w przypadku operatora systemu przesyłowego wodorowego oraz operatora systemu dystrybucyjnego wodorowego ma przyczynić się do przyspieszenia powstawania tych operatorów, zmniejszenia kosztów działalności operatorów, a także ułatwienia ich bieżącej działalności;
regulują zasady koncesjonowania działalności związanej z magazynowaniem wodoru i zasady funkcjonowania systemów wodorowych;
wprowadzają uproszczenia dla podmiotów inwestujących w rozwój systemu wodorowego – m.in. w zmienianej nowelizacją ustawie Prawo budowlane określono, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa: sieci wodorowych o ciśnieniu roboczym nie wyższym niż 0,5 MPa, przyłączy wodorowych, instalacji do wytwarzania wodoru w procesie elektrolizy wraz z infrastrukturą towarzyszącą o łącznej mocy nieprzekraczającej 10 MW.

Co istotne przepisy mają na celu uregulowanie rynku wodoru jedynie w zakresie, w jakim nie będzie on transportowany siecią gazową. Przesył siecią gazową nadal będzie podlegał reżimowi regulacyjnemu dla gazu, jednak w regulacjach dla gazu pojawia się możliwość domieszkowania wodoru.

Nowelizacja wprowadza np. definicje: wodoru niskoemisyjnego, wodoru odnawialnego pochodzenia niebiologicznego (RFNBO), wodoru odnawialnego. Wprowadza również do ustawy Prawo energetyczne definicje sieci przesyłowej wodorowej, sieci dystrybucyjnej wodorowej, sieci wodorowej ograniczonej geograficznie oraz magazynowania wodoru. Co istotne nie została wprowadzona definicja samego wodoru ale wodór został wskazany jako czwarta, odrębna kategoria paliwa (dotychczas ustawa Prawo energetyczne definiowała paliwa wyróżniając spośród nich paliwa stałe, paliwa ciekłe oraz paliwa gazowe).

Nowe przepisy przewidują również powołanie: operatora systemu przesyłowego, operatora systemu dystrybucyjnego wodorowego, operatora systemu magazynowania wodoru, operatora systemu połączonego wodorowego – zarządzającego sieciami połączonymi wodorowymi, w tym siecią przesyłową wodorową, siecią dystrybucyjną wodorową lub systemem magazynowania wodoru, a także operatora systemu połączonego gazowo-wodorowego – zarządzającego przynajmniej jednym systemem gazowym oraz przynajmniej jedną siecią wodorową lub systemem magazynowania wodoru.

Dla sieci przesyłowych zakłada się tzw. unbundling własnościowy, czyli rozdział własnościowy działalności przesyłowej od wytwarzania lub obrotu wodorem. Operatorem systemu przesyłowego wodorowego ma być właściciel sieci przesyłowej. Nowelizacja przewiduje, że – analogicznie jak dla rynku gazu – będzie istnieć tylko jeden operator systemu przesyłowego wodorowego.

Nowe przepisy pozwolą na dystrybucję wodoru przez operatorów systemu dystrybucyjnego gazowego, a także wykorzystanie przez operatorów systemu dystrybucyjnego wodorowego środków trwałych posiadanych przez właścicieli sieci dystrybucyjnej gazowej. Operatorzy dystrybucyjni będą mogli działać w ramach przedsiębiorstw zintegrowanych. Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 3 pkt 12a ustawy Prawo energetyczne za przedsiębiorstwo takie uznaje się przedsiębiorstwo zintegrowane pionowo – przedsiębiorstwo energetyczne lub grupę przedsiębiorstw, których wzajemne relacje są określone w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz. Urz. WE L 024 z 29.01.2004), zajmujące się również w odniesieniu do wodoru:

przesyłaniem lub
dystrybucją, lub
magazynowaniem
oraz wytwarzaniem lub sprzedażą tego wodoru.

Ustawa przewiduje też ułatwienia w budowie infrastruktury wodorowej na wzór rozwiązań z tzw. specustawy terminalowej – dotyczącej budowy terminala LNG w Świnoujściu oraz inwestycji towarzyszących. Ustawa wejdzie w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia t.j. 20 stycznia 2025 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 20 lit. a tiret drugie w zakresie, w jakim dotyczy dziesięcioletniego planu rozwoju sieci wodorowej o zasięgu unijnym, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.